نشانه‌های کثیف شدن فیلتر هوای موتور و زمان تعویض آن
راهنمای مالکان خودرو · ۱۴۰۵/۰۶/۰۲
فیلتر هوا جلوی ورود گردوغبار به موتور را می‌گیرد. وقتی گرفته می‌شود، موتور برای نفس‌کشیدن زحمت بیشتری می‌کشد. در این راهنما می‌خوانید فیلتر هوا چطور کار می‌کند، چه نشانه‌هایی دارد، چطور بازدیدش کنید و بازهٔ تعویض را از کجا بفهمید.
پاسخ کوتاه: فیلتر هوای موتور را در بازه‌ای که دفترچهٔ خودرو تعیین کرده عوض کنید و در شرایط پرگردوغبار، زودتر بازدیدش کنید. افت محسوس شتاب، کندی پاسخ به پدال گاز و کثیفی آشکار لایهٔ فیلتر از نشانه‌های رایج گرفتگی‌اند. اما همین نشانه‌ها ممکن است علت‌های دیگری هم داشته باشند، پس بازدید چشمی و سابقهٔ سرویس را کنار هم بگذارید.
فیلتر هوا دقیقاً چه کاری می‌کند؟
موتور برای سوختن سوخت به مقدار زیادی هوا نیاز دارد. این هوا از مسیر ورودی، از جعبهٔ فیلتر می‌گذرد و بعد وارد منیفولد ورودی و سیلندرها می‌شود. لایهٔ فیلتر (معمولاً کاغذی و چین‌دار) گردوغبار، ماسه و ذرات ریز را نگه می‌دارد.
اهمیتش در این است که ذرات ریز سخت، اگر وارد موتور شوند، مثل سنباده عمل می‌کنند: دیوارهٔ سیلندر، رینگ پیستون و قطعات دیگر را می‌سایند و به روغن موتور هم راه پیدا می‌کنند. در موتورهای دارای حسگر جریان هوا، گردوغبار می‌تواند روی خوانش حسگر هم اثر بگذارد. یعنی فیلتر هوا یک قطعهٔ ارزان است که از قطعات بسیار گران‌تر محافظت می‌کند.
نشانه‌های گرفتگی فیلتر هوا
- کاهش قدرت و کندی شتاب: موتور، به‌ویژه هنگام سبقت یا سربالایی، کمتر از همیشه کشش دارد.
- افزایش مصرف سوخت: در برخی خودروها، به‌ویژه مدل‌های قدیمی‌تر، محدودشدن هوای ورودی می‌تواند روی مصرف اثر بگذارد. در خودروهای جدید با مدیریت الکترونیکی، اثرش معمولاً بیشتر به‌صورت افت قدرت دیده می‌شود.
- لایهٔ فیلتر تیره و پر از ذره: در بازدید چشمی، چین‌های فیلتر پر از گردوغبار، برگ یا حشره است.
- صدای مکش غیرعادی هنگام گازدادن: در برخی خودروها صدای ورودی هوا تغییر می‌کند.
- چراغ چک موتور: گاهی گرفتگی شدید یا مشکل مسیر هوا در کنار عوامل دیگر باعث ثبت خطا می‌شود. چراغ چک علت‌های زیادی دارد و فقط با خواندن کد خطا می‌توان علت را محدود کرد.
این نشانه‌ها اختصاصی فیلتر هوا نیستند. شمع، سیستم سوخت‌رسانی، حسگرها یا نشتی مسیر هوا هم می‌توانند علائم مشابهی بسازند. اگر فیلتر را عوض کردید و مشکل ماند، خودرو باید عیب‌یابی شود.
چطور فیلتر هوا را بازدید کنیم؟
در بیشتر خودروها جعبهٔ فیلتر هوا با چند گیره یا پیچ باز می‌شود. روش دقیق را از دفترچهٔ همان خودرو بگیرید.
- موتور را خاموش کنید و صبر کنید تا محفظهٔ موتور کمی خنک شود.
- درب جعبهٔ فیلتر را باز کنید و مراقب باشید شلنگ‌ها و سوکت حسگرها کشیده نشوند.
- فیلتر را بیرون بیاورید و سمت ورودی آن را ببینید. اگر چین‌ها پر از ذره است یا لایه آسیب دیده، فیلتر باید عوض شود.
- داخل جعبه را از برگ و ذرات درشت پاک کنید، ولی ذرات را به سمت مسیر ورودی موتور هل ندهید.
- فیلتر را در جهت درست قرار دهید و مطمئن شوید لبهٔ آن کاملاً در جای خود نشسته است. درزگیری ناقص یعنی هوای فیلترنشده از کنار فیلتر عبور می‌کند.
بازهٔ تعویض را از کجا بفهمیم؟
مرجع اصلی دفترچهٔ سرویس خودرو است. بسیاری از سازندگان دو برنامه دارند: برنامهٔ عادی و برنامهٔ «شرایط سخت». رانندگی مداوم در جاده‌های خاکی، هوای پرگردوغبار، ترافیک سنگین یا مناطق با ریزگرد معمولاً جزو شرایط سخت است و بازدید یا تعویض زودتر را لازم می‌کند.
چون بازه‌ها بین خودروها فرق دارد، عدد ثابتی برای همه پیشنهاد نمی‌کنیم. روش عملی این است:
- بازهٔ نوشته‌شده در دفترچه را مبنا بگذارید.
- اگر بیشتر در شرایط پرگردوغبار رانندگی می‌کنید، در هر تعویض روغن فیلتر هوا را هم چشمی بازدید کنید.
- تاریخ و کیلومتر تعویض فیلتر را ثبت کنید تا تعویض بعدی حدسی نباشد.
فیلتر هوای موتور با فیلتر کابین فرق دارد
فیلتر کابین هوایی را تمیز می‌کند که از دریچه‌های کولر و بخاری وارد اتاق می‌شود. گرفتگی آن روی قدرت موتور اثری ندارد، اما باعث کم‌شدن جریان هوای دریچه‌ها، بوی نامطبوع یا بخارگرفتن دیرتر شیشه‌ها می‌شود. هر دو فیلتر بازهٔ تعویض جداگانه در دفترچه دارند و نباید با هم اشتباه گرفته شوند.
اشتباهات رایج
- فوت‌کردن با باد فشرده و استفادهٔ دوباره: باد فشرده می‌تواند لایهٔ کاغذی را پاره کند یا منافذ آن را بزرگ کند. فیلترهای کاغذی معمولاً برای تمیزکاری و استفادهٔ دوباره طراحی نشده‌اند، مگر سازنده روش دیگری گفته باشد.
- حذف فیلتر یا کار بدون آن: حتی برای مدت کوتاه، ورود گردوغبار مستقیم به موتور خطرناک است.
- قطعهٔ ناجور: فیلتری که ابعادش دقیقاً با جعبه نمی‌خواند، درزگیری کامل ندارد. شمارهٔ فنی قطعه را با دفترچه یا کاتالوگ سازندهٔ خودرو تطبیق دهید.
- روغنی‌بودن فیلتر: اگر روی فیلتر هوا آثار روغن دیدید، این نشانهٔ مسئلهٔ دیگری در موتور است و باید بررسی شود. تعویض فیلتر به‌تنهایی علت را برطرف نمی‌کند.
نکته برای کارگاه‌ها
بازدید فیلتر هوا هنگام تعویض روغن چند دقیقه بیشتر وقت نمی‌گیرد. اگر نتیجهٔ بازدید (سالم، نزدیک به تعویض، نیاز به تعویض) را در پروندهٔ خودرو ثبت کنید، پیشنهاد شما در مراجعهٔ بعد مستند است و مشتری حس نمی‌کند کاری به او تحمیل شده است. در نرم‌افزار تعویض روغنی نکسوپین می‌توانید همین یادداشت را کنار هر سرویس نگه دارید و موعد بعدی را به‌صورت یادآوری برای مشتری تنظیم کنید.
برای آشنایی با موعد سرویس روغن هم مطلب روغن موتور را کی عوض کنیم؟ را بخوانید.