چک‌لیست بازبینی خودرو پیش از سفر؛ از لاستیک تا چراغ‌ها
راهنمای مالکان خودرو · ۱۴۰۵/۰۷/۰۵
پیش از سفر طولانی، تایرها، ترمز، چراغ‌ها، برف‌پاک‌کن، باتری و سیالات را طبق دفترچه بررسی کنید. این چک‌لیست قدم‌به‌قدم کمک می‌کند موارد ساده را خودتان ببینید، وسایل لازم را همراه داشته باشید و نشانه‌هایی را که کارشناس لازم دارند به‌موقع جدی بگیرید.
بهترین زمان بازبینی، چند روز پیش از سفر است، نه صبح روز حرکت. اگر ایرادی پیدا شود، برای رفع آن وقت دارید. در این راهنما چک‌لیست را به بخش‌های کوتاه تقسیم کرده‌ایم: کارهایی که خودتان می‌توانید انجام دهید، چیزهایی که باید همراه داشته باشید و نشانه‌هایی که یعنی «اول تعمیرگاه، بعد جاده». مرجع اصلی همهٔ اعداد و روش‌ها دفترچهٔ راهنمای خودروی خودتان است.
پیش از شروع
- بازبینی را در روشنایی روز و روی سطح صاف و امن انجام دهید.
- برای بررسی سیالات، موتور باید خاموش و طبق دستور دفترچه خنک یا گرم باشد.
- دفترچهٔ خودرو را کنار دستتان داشته باشید؛ فشار تایر، نوع سیالات و روش بازدید هر مورد در آن آمده است.
- اگر موعد سرویس دوره‌ای نزدیک است، بهتر است سرویس را پیش از سفر انجام دهید. روغن موتور را کی عوض کنیم؟
۱. تایرها و زاپاس
تایر تنها نقطهٔ تماس خودرو با جاده است و سهم بزرگی در ترمزگیری و فرمان‌پذیری دارد.
- فشار باد: وقتی تایرها سردند (پیش از رانندگی یا پس از توقف طولانی) و طبق برچسب خودرو (معمولاً روی ستون در راننده یا درب باک) یا دفترچه اندازه بگیرید. عدد روی دیوارهٔ تایر حداکثر فشار مجاز است، نه فشار توصیه‌شده. برخی دفترچه‌ها برای خودروی پر بار فشار متفاوتی ذکر کرده‌اند.
- عمق آج: بیشتر تایرها شاخص سایش دارند؛ برآمدگی‌های کوچکی در شیار آج که وقتی هم‌سطح آج شدند، تایر به حد تعویض رسیده است.
- ظاهر دیواره: بریدگی، برآمدگی (قلمبگی)، ترک و جسم فرورفته را بررسی کنید. برآمدگی دیواره نشانهٔ آسیب ساختاری است و تایر با آن نباید راهی سفر شود.
- سایش نامنظم: سایش بیشتر یک طرف آج می‌تواند به تنظیم فرمان یا فشار نادرست مربوط باشد.
- عمر تایر: تایر با گذشت زمان هم فرسوده می‌شود. تاریخ تولید روی دیواره حک شده است. اگر تایر قدیمی است یا ترک‌های ریز دارد، از کارشناس نظر بخواهید.
- زاپاس و ابزار: فشار زاپاس، جک، آچار چرخ و آداپتور قفل چرخ (اگر دارید) را بررسی کنید. اگر زاپاس از نوع موقت است، محدودیت سرعت و مسافت آن را از دفترچه بخوانید.
اگر یکی از تایرها مرتب کم‌باد می‌شود، فقط بادکردن کافی نیست؛ علت نشتی باید پیدا شود.
۲. ترمز
ترمز را با تنظیم یا تعمیر شخصی «حل» نکنید. فقط نشانه‌ها را بشناسید:
- پدال نرم یا پایین‌رفتن بیش از حد پدال
- صدای جیغ یا سایش فلز هنگام ترمز
- لرزش فرمان یا پدال هنگام ترمز
- کشیدن خودرو به یک سمت
- روشن‌ماندن چراغ هشدار ترمز
- کم‌شدن سطح روغن ترمز در مخزن
هر کدام از این موارد یعنی پیش از سفر، ترمز باید بازدید شود. روغن ترمز هم بازهٔ تعویض دارد که در دفترچه آمده است.
۳. چراغ‌ها، برف‌پاک‌کن و دید
- چراغ‌های جلو (نور پایین و بالا)، عقب، ترمز، راهنما، فلاشر، دنده‌عقب و چراغ پلاک را روشن کنید و دور خودرو بچرخید. برای چراغ ترمز از کسی کمک بگیرید یا جلوی یک دیوار بررسی کنید.
- تیغهٔ برف‌پاک‌کن اگر رد به جا می‌گذارد، صدا می‌دهد یا لاستیکش ترک دارد، باید عوض شود.
- مخزن شیشه‌شوی را پر کنید. در هوای سرد از مایعی استفاده کنید که برای این کار ساخته شده و یخ نمی‌زند.
- شیشه‌ها و آینه‌ها را از داخل و بیرون تمیز کنید. ترک شیشهٔ جلو در خط دید راننده را جدی بگیرید.
۴. روغن موتور و سیالات
- روغن موتور: سطح را طبق روش دفترچه بررسی کنید. باید بین علامت حداقل و حداکثر باشد.
- مایع خنک‌کننده: سطح مخزن انبساط را فقط وقتی موتور سرد است بررسی کنید. درپوش رادیاتور یا مخزن تحت فشار را وقتی موتور داغ است باز نکنید؛ بخار و مایع داغ می‌تواند سوختگی جدی ایجاد کند. برای انتخاب مایع درست، راهنمای ضدیخ را بخوانید.
- روغن ترمز: سطح مخزن را ببینید. کم‌شدن آن می‌تواند به سایش لنت یا نشتی مربوط باشد.
- روغن هیدرولیک فرمان: در خودروهایی که فرمان هیدرولیک دارند.
- روغن گیربکس اتوماتیک: فقط اگر دفترچه روش بازدید توسط مالک را ذکر کرده است. نشانه‌های تعویض روغن گیربکس اتوماتیک
زیر محل پارک همیشگی خودرو را نگاه کنید. لکهٔ تازهٔ روغن یا مایع رنگی نشانهٔ نشتی است.
۵. باتری و برق
- اگر استارت‌زدن کند شده یا چراغ‌ها هنگام استارت کم‌نور می‌شوند، باتری را آزمایش کنید.
- سرباتری‌ها باید محکم و بدون رسوب سفید یا سبز باشند.
- باتری قدیمی ممکن است در سرمای شب یا گرمای شدید از کار بیفتد. آزمایش باتری در بیشتر باتری‌فروشی‌ها و اتوسرویس‌ها کار کوتاهی است.
۶. تسمه‌ها و شلنگ‌ها
با موتور خاموش، تسمه‌های قابل‌مشاهده را از نظر ترک و ریش‌شدن، و شلنگ‌های سیستم خنک‌کننده را از نظر ترک، باد کردگی یا نرمی بیش از حد بررسی کنید. اگر موعد تعویض تسمه تایم طبق دفترچه رسیده یا گذشته، پیش از سفر طولانی آن را جدی بگیرید.
۷. وسایلی که باید همراه داشته باشید
- مدارک خودرو، بیمه‌نامه و گواهینامهٔ معتبر
- مثلث خطر و جلیقهٔ شب‌رنگ
- جعبهٔ کمک‌های اولیه
- کپسول آتش‌نشانی مناسب خودرو (و آشنایی با روش استفاده)
- چراغ‌قوه، دستکش و کابل باتری به باتری
- آب آشامیدنی و مقداری مایع شیشه‌شوی
- شارژر تلفن همراه
چه زمانی سفر را عقب بیندازیم؟
این نشانه‌ها یعنی پیش از حرکت، خودرو باید به تعمیرگاه برود:
- چراغ فشار روغن یا هشدار دمای موتور
- چراغ هشدار ترمز یا ایراد محسوس در ترمز و فرمان
- نشتی محسوس سوخت یا بوی بنزین
- برآمدگی یا آسیب دیوارهٔ تایر
- دود غیرعادی یا صدای تازه و شدید موتور
- چراغ چک موتور چشمک‌زن (معمولاً یعنی ایراد جدی‌تری در جریان است)
در طول سفر هم اگر هشدار دمای موتور روشن شد، در محل امن توقف کنید و موتور را خاموش کنید. تا خنک‌شدن کامل به اجزای داغ دست نزنید و درپوش سیستم خنک‌کننده را باز نکنید.
خلاصهٔ قابل چاپ
□ فشار باد چهار تایر و زاپاس (سرد، طبق برچسب خودرو)
□ آج و دیوارهٔ تایرها، بدون برآمدگی و بریدگی
□ جک، آچار چرخ، آداپتور قفل چرخ
□ رفتار پدال ترمز و سطح روغن ترمز
□ همهٔ چراغ‌ها و راهنماها
□ تیغهٔ برف‌پاک‌کن و مخزن شیشه‌شوی
□ سطح روغن موتور و مایع خنک‌کننده (موتور سرد)
□ نبودِ نشتی زیر خودرو
□ باتری و سرباتری‌ها
□ مدارک، مثلث خطر، کمک‌های اولیه، کپسول آتش‌نشانی
این فهرست جای سرویس دوره‌ای و دستورهای دفترچه را نمی‌گیرد. برای مشخصات روغن و سیالات هر خودرو، راهنمای روغن خودروها را ببینید و اگر سوابق سرویس خودروی خود را می‌خواهید یک‌جا داشته باشید، نکسوپین برای صاحبان خودرو را امتحان کنید.